 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
 |
|
||||||||||||||||||||||||||||
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
 |
 Schoonmaak > Ingrediënten > Wasactieve stoffen Wasactieve stoffen
Inleiding
Wasactieve stoffen worden toegepast om het vuil op te lossen en te verwijderen. Ze worden meestal voorgesteld als bestaande uit een bolvormige olieminnende (lipofiele) kop, die vuiloplossend en waterafstotend is, én een lange, waterminnende (hydrofiele) staart, die oplosbaar is in water. De wasactieve stoffen verlagen de oppervlaktespanning van het water, zodat het vuil wordt losgeweekt en opgelost blijft in het sop om samen met het afvalwater te verdwijnen. Anionogene wasactieve stoffen dienen voornamelijk om vuil te verwijderen en om schuim te vormen, terwijl niet-ionogene wasactieve stoffen vettige verontreinigingen verwijderen en voorkomen dat het schuim weer inzakt. Zeep wordt in de meest gangbare middelen toegevoegd als schuimremmer, niet als vuilverwijderaar. Alleen in schoonmaakmiddelen op basis van zeep is zeep de belangrijkste vuilverwijderaar.
Milieu-impact De wasactieve stoffen hebben negatieve effecten op het milieu en het waterleven. Ze zijn giftig doordat ze de beschermende laag van waterorganismen aantasten. Onderzoek toont aan dat een concentratie van slechts 1 deeltje per miljoen van sommige wasactieve stoffen een dodelijk effect kan hebben op kikkereitjes. Verder zijn sommigen persistent van aard of worden in waterzuiveringsinstallaties niet afgebroken. Hoge concentraties van detergenten kunnen de werking van een waterzuiveringsinstallatie negatief beïnvloeden doordat ze bacteriën immobiliseren en hun werkzaamheden beletten.
Milieu-indeling De aard van de wasactieve stoffen is bepalend voor de milieu-impact. De onderstaande indeling tracht een indeling te maken volgens milieubelasting. Zowel de winning en het transport van aardolie als de grootschalige productie van kokos- en palmolie met veel kunstmest en bestrijdingsmiddelen zijn bezwaarlijk voor het milieu. Beter zijn tensiden van plantaardige grondstoffen die zonder kunstmest of bestrijdingsmiddelen (biologisch) zijn geteeld. Deze worden echter zeer weinig toegepast. Wasactieve stoffen worden gemaakt van plantaardige of petrochemische grondstoffen. Petrochemische tensiden vormen de basis van de meeste reinigingsmiddelen (meer dan 80%). Shampoos, cosmetica en sommige was- en schoonmaakproducten bevatten detergenten op plantaardige basis.
Bij voorkeur
Aanvaarbaar
Vermijden
Zeep Zeep is het oudste en bekendste wasmiddel. Zeep op plantaardige of dierlijke basis vinden we vooral in de vorm van vaste toiletzeep, maar wordt ook in enkele wasmiddelen gebruikt. Plantaardige of dierlijke oliën worden met loog verzeept tot een vloeibare of poedervormige substantie. Zeep zorgt doorgaans voor weinig milieuproblemen omdat ze snel en volledig uit het water verdwijnt. De zeep wordt in beken en rivieren onschadelijk gemaakt door de onmiddellijke vorming van niet-giftige kalkze(e)p(en). In zacht water, water dat weinig kalk bevat, is zeep een zeer goede wasactieve stof. Jammer genoeg wordt zeep in kalkrijk water inactief en omgevormd tot onoplosbare kalkze(e)p(en). Door er wateronthardende stoffen aan toe te voegen, kan men kalkzeepvorming voorkomen en blijft de waskracht behouden. Ook voor glanzend geverfde oppervlakken is zeep minder geschikt, omdat deze na behandeling met zeep dof kunnen uitslaan.
Petrochemische detergenten
Plantaardige detergenten Bij plantaardige detergenten bestaat de lange vetketen uit plantaardige olie. Meestal is de olie afkomstig van kokos of palmpit. Deze wordt o.m. met zwavel en soms ethyleenoxide, een petrochemische component, behandeld om tot een detergent te komen. Dit detergent is niet volledig plantaardig; de juiste omschrijving is dan ook 'afkomstig van of gebaseerd op plantaardige olie'. De plantaardige tensiden zijn over het algemeen gemakkelijker biologisch afbreekbaar dan aardolie-tensiden. Bovendien zijn ze afgeleid van hernieuwbare bronnen. De milieubelasting is vergelijkbaar met die van zeep. Toch zijn de milieueffecten van plantaardige tensiden over de volledige levenscyclus niet te onderschatten. De grootschalige landbouwtechnieken die vaak wordt toegepast voor de productie van kokos- en palmolie, worden gekenmerkt door veelvuldig gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen én het kappen van het tropisch regenwoud. Biologisch geteelde plantaardige grondstoffen zijn dan ook te verkiezen. Deze laatste zijn echter nog niet op de markt.
Suikertensiden Nieuw zijn de suikertensiden, geheel uit plantaardige grondstoffen gemaakt en zeer goed biologisch afbreekbaar. Bij de suikerteelt worden tevens minder bestrijdingsmiddelen gebruikt dan bij de teelt van sommige andere plantaardige tensiden. De vetketens van dit type detergent kunnen allerlei soorten plantaardige oliën zijn, b.v. kokos, palmpit of olijfolie. Via een chemisch proces worden glucose-moleculen aan de vetketens gebonden zodat ze oppervlakteactieve eigenschappen krijgen. Een tweede type volledig plantaardig detergent is het eiwitdetergent, waarin een eiwit aan een vetmolecule is gebonden. Suiker- en eiwitdetergenten zijn in vergelijking met andere detergenten zeer huidvriendelijk en bezitten uitstekende milieuvriendelijke eigenschappen.
Ammonia Ammonia zijn aanvaardbaar daar ze slechts in kleine hoeveelheden en in lage concentraties gebruikt worden voor bijzondere werkzaamheden. Hun impact is dan ook zeer beperkt.
Alkylfenolethoxylaten APEO's of alkylfenolethoxylaten zijn zeer giftige stoffen voor waterorganismen en zouden zich daarenboven kunnen opstapelen in het leefmilieu.
 |
Het belangrijkste bestanddeel van schoonmaakmiddelen zijn de wasactieve stoffen. Ze worden ook oppervlakte-actieve stoffen, detergenten of tensiden genoemd.
Zeep werd in de jaren '50 verdrongen door petrochemische detergenten. Nagenoeg alle gangbare was- en reinigingsmiddelen bevatten momenteel detergenten die overwegend afkomstig zijn van aardolie. Door de achterblijvende reststoffen en de complexe structuur van de aardoliemoleculen breken deze synthetische tensiden over het algemeen langzamer of niet volledig af. In bepaalde gevallen kan de afbraak tot de vorming van giftige stoffen leiden.