terug naar de startpagina
contactsitemapterug naar de startpagina
terug naar de startpagina
Links & literatuurNieuwsAankopen in de praktijkWaarom milieuzorg ?Over de MIlieukoopwijzer
Maaltijden & tussendoortjes

voeding > Veelgestelde vragen


Zoek in deze lijst:  

Veelgestelde vragen over maaltijden


Aan welke wetgeving moeten kantines die maaltijden serveren voldoen?

De controle op eetwaren is een federale materie, ressorterend onder de bevoegdheid van de minister van Volksgezondheid.

Inzake het bereiden en ter beschikking stellen van warme maaltijden en voedingsproducten moeten de kantines de regelgeving volgen die wordt vermeld in het KB van 4 december 1995 houdende de vergunningen van plaatsen waar voedingsmiddelen gefabriceerd of in handel worden gebracht en in het KB van 15 december 1996 houdende de algemene voedingsmiddelenhygiëne en het moeten beschikken over een vergunning uitgereikt door de eetwareninspectie. Voor die vergunning wendt men zich tot de Provinciale Controle Eenheden (PCE's) zoals er in elke provincie en in Brussel één is.

Het beginsel van het HACCP, het zogenaamde ‘hazard analysis critical control point’, moet eveneens worden nageleefd. Het HACCP staat in de Europese richtlijn 93143/EEG van 14 juni 1993 inzake de levensmiddelenhygiëne, dat hoofdzakelijk de hygiënische eisen en de op hygiëne gerichte veiligheidsprocedures benadrukt. Het KB van 7 juli 1997 houdende de levensmiddelenhygiëne omvat de toepassing van deze Europese richtlijn.

Bovendien geldt de voorzorgsnorm. Deze norm is gebaseerd op de artikelen 1.382 en volgende van het Burgerlijk wetboek en op artikel 418 van het Strafwetboek. Deze voorzorgsnorm of 'voorzichtigheidsplicht' houdt in dat iedereen in alle omstandigheden, ook wanneer er geen uitdrukkelijke voorschriften bestaan, de nodige maatregelen moet treffen inzake veiligheid en hygiëne.

Voor de organisatie van het veiligheids- en welzijnsbeleid, wat ook de hygiëne omvat, geldt de regelgeving van ARAB en Codex. Codex, titel 11, hoofdstuk 1, artikel 21 omschrijft de opdracht van de preventieadviseur onder meer als volgt : ‘de maatregelen in verband met de hygiëne op arbeids-plaatsen’. Codex, titel 11, artikelen 4 tot en met 18 omschrijft de opdrachten van de interne dienst voor preventie en bescherming op het werk onder meer als volgt : ‘advies over hygiëne voor keuken, refter, enzovoorts’.

Voor de adressen van de PCE's kan men terecht bij het meldpunt van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV): tel. 0800/13550 www.favv.be.


Wie voert controle uit op de wetgeving over schoolmaaltijden?

De inspecteurs en controleurs van de Provinciale Controle Eenheden (PCE's) komen de controles doen en geven een vergunning. In de PCE's zijn de voormalige buitendiensten van de Eetwareninspectie opgenomen.

Ook de onderwijsinspectie is bevoegd om bij schooldoorlichtingen een marginale controle op de voorwaarden inzake hygiëne, veiligheid en bewoonbaarheid uit te oefenen. De inspectie baseert zich onder meer op de attesten en de verslagen van de controlebezoeken die door de bevoegde inspectie- of controlediensten zijn afgeleverd.

De controle van het menu, van het keukenpersoneel en van de etensstalen behoort niet tot de opdracht van de onderwijsinspectie, wel tot die van de PCE's. De controle op de hygiëne van de maaltijden valt onder de verantwoordelijkheid van de directie, die hiervoor beschikt over een preventieadviseur en een geneesheer van de externe dienst voor preventie. Deze controle omvat de keuken- en refterinfrastructuur, de afzuig- en koelinstallaties, de hygiëne en de gezondheid van het personeel, de kwaliteit en de bewaring van de ingrediënten en de evenwichtige samenstelling van het menu.

Voor de controle op de hygiëne van de leerlingen en voor het samenstellen van het menu kan een school ook een beroep doen op de geneesheer en de verpleegkundige van het CLB. Deze mensen hebben voldoende kennis van dieet- en voedingsleer om een evenwichtig menu voor gezonde kinderen of adolescenten op te stellen. De opleiding van het personeel valt onder de verantwoordelijkheid van de directie, die gekwalificeerd personeel dient aan te werven.

Voor de adressen van de PCE's kan men terecht bij het meldpunt van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV): tel. 0800/13550 www.favv.be.


Wat is HACCP en hoe er aan voldoen?

HACCP is de afkorting van het Engelse "Hazard Analysis Critical Control Point". Het gaat om een preventietechniek die door middel van risicoanalyse tijdens de voedselproductie de kritische punten in de hand houdt. Gezonde en veilige voedselconsumptie vraagt de afwezigheid van gevaarlijke vaste voorwerpen, van ziekmakende micro-organismen en van giftige stoffen tijdens de productie.

De HACCP-methode is een manier om specifieke gevaren te identificeren die tijdens de voedselproductie kunnen voorkomen en gevolgen kunnen hebben bij de consumptie. Na de identificatie volgt een evaluatie en worden preventieve maatregelen uitgewerkt om de gevaren in de hand te houden.

De HACCP-methode is gebaseerd op zeven principes:

  1. Analyse van de gevaren (op fysisch, scheikundig en bacteriologisch vlak)
  2. Identificatie van de kritische punten (CCP) voor het in de hand houden
  3. Vaststelling van de richtwaarden en van de tolerantiegrens (kritieke limieten)
  4. Uitwerking van een systeem voor toezicht
  5. Bijsturende acties
  6. Verificatie van het systeem
  7. Documentair systeem

Gediplomeerde koks hebben in hun opleiding de HACCP-richtlijnen leren toepassen. Bij het toepassen van deze richtlijnen kunnen de arbeidsgeneesheer en de preventieadviseur de koks bijstaan.

De vereniging van grootkeukenkoks heeft in samenwerking met diëtisten een Gids voor goede hygiënische praktijken opgesteld. Deze gids brengt de HACCP-principes vervat in het KB van 07/02/97 in praktijk. De gids voldoet perfect voor schoolkeukens en moet rigoureus gevolgd worden.
De Gids voor goede hygiënische praktijken voor de HORECA is te verkrijgen bij FED. HORECA Vlaanderen of FED. HORECA Brussel, Anspachlaan 111 B4, 1000 BRUSSEL, fed.vlaanderen@horeca.be of fed.brussel@horeca.be

Meer info over HACCP op www.veiligvoedsel.org van het Platform Veilig Voedsel dat gecoördineerd wordt door het Onderzoeks- en Informatiecentrum van de Verbruikersorganisaties (OIVO).


Zijn apart verpakte maaltijden niet het beste antwoord op de HACCP-eisen?

Wanneer men apart verpakte maaltijden gebruikt moet men net als bij niet verpakte maaltijden voldoen aan heel wat regels opgelegd door HACCP: onder meer bij bewaring (temperatuurcontrole), voor het uitpakken en voor, na en tijdens het opwarmen. Maar ook het principe van de gescheiden goederenstromen, de aparte stroom naar de vaatwas, het gebruikte materiaal voor vervoer van voeding en verdeling, de inrichting van de lokalen, kledij van het personeel, netheid door poetsschema’s en dergelijke moeten in acht genomen worden.
Met apart verpakte maaltijden ontsnapt men niet aan bepaalde basisvereisten wat betreft de inrichting van de lokalen en andere, terwijl vooraf verpakte maaltijden niet noodzakelijk goedkoop zijn. Apart voorverpakte maaltijden stellen daarbovenop ook andere eisen en controles omwille van de mogelijkheid tot ontwikkeling van bacteriën met anaërobe werking.


Wat is het verschil tussen een cateraar, een traiteur en een gemeenschapsrestaurateur?

Wanneer de school of instelling werkt met een privé-firma voor de aanlevering van maaltijden kan die instaan voor:

  • de hele dienst: bereiden, verdelen en opdienen. In dat geval spreken we van een bedrijf voor gemeenschapsrestauratie, gemeenschapsrestaurateur of cateraar
  • slechts voor de toelevering. In dat geval spreken we van een traiteur

Er bestaan ook tal van mengvormen.


Wat zijn de koudeketen en de warmteketen?

De warme lijn
Bereid voedsel dat onmiddellijk geserveerd wordt, noemt men de warme lijn of het gekoppeld koken. Gerechten warm houden in de keuken gebeurt in een warmtoestel: oven, combi-steamer, warmkast of bain-marie of in geïsoleerde recipiënten.

De koude lijn
Gerechten bereiden, afkoelen, koud bewaren en opwarmen voor consumptie: dit is de koude lijn of het ontkoppeld koken.


Kunnen we subsidies krijgen voor de aankoop van brooddozen?

Gemeenten kunnen subsidies krijgen voor de aankoop van brooddozen. De gemeente moet dan wel een subsidieaanvraag indienen van minstens € 5000 (rond duurzaam en milieuvriendelijke verpakkingsmateriaal). Hier leest u meer over dit ministerieel besluit.


Bij welke leveranciers kunnen we brooddozen kopen?

Supermarkten of speciaalzaken verkopen brooddozen. Voor grote hoeveelheden kan u zich wenden tot volgende firma's:

Let op: Deze lijst is niet volledig, de Bond Beter Leefmilieu deed geen uitgebreid onderzoek naar leveranciers van brooddozen, maar we willen u de leveranciers waar we weet van hebben niet weerhouden. Kent u nog andere verdelers? Laat het ons weten.


Wat met biologisch afbreekbare verpakkingen?

Niet alle biologisch afbreekbare verpakkingen kunnen op de composthoop gecomposteerd worden. Bij sommige verpakkingen is er een temperatuurspiek nodig vooraleer de bioplastics desintegreren. Dit gebeurt uiteraard niet in de composthoop. Het OK bio soil label of OK biodegradable label garandeert echter dat de betreffende verpakking wel degelijk afbreekbaar is in de grond of in een composthoop.

Het OK compost label duidt dan weer aan dat de verpakkingen in een professionele composteringsinstallatie afbreekbaar zijn. Maar dus niet noodzakelijk in de composthoop.

Biologisch afbreekbare verpakkingen mogen echter niet bij het GFT afval. Juridisch zijn biologisch afbreekbare verpakkingen nog niet opgenomen in de definitie van GFT. Bovendien staan compostproducenten hier niet voor te springen, vermits de komst van afbreekbare verpakkingen ook bijkomende verontreiniging met niet-afbreekbare verpakkingen dreigt mee te brengen.

Composteerbare verpakkingen kunnen wel aangevoerd worden als afzonderlijke (en goed controleerbare) stroom bedrijfsafval, die dan wordt opgehaald door een erkende ophaler.

Meer info over biologisch afbreekbare verpakkingen bij Vlaco, de Vlaamse Compostorganisatie vzw: www.vlaco.be.


Waar kunnen we vegetarische producten bekomen?

Deze Koopwijzer zocht uit bij welke leveranciers voor grootkeukens u vegetarische voedingswaren kan kopen (vers of diepvries).

Op de site van Ethisch Vegetarisch Alternatief (EVA) vzw vindt u dan weer een lijst van vegetarische ingrediënten (merken) (in de eerste plaats voor consumenten).


Wat is de vegetarische golf?

Het vegetarisme is in opmars en toch kunnen mensen die vegetarisch willen eten meestal niet terecht in het restaurant van hun school, bedrijf, organisatie, ziekenhuis of overheidsdienst. Dit is niet langer te verantwoorden. Daarom pleiten EVA vzw en GAIA ervoor om het aanbod van vegetarische schotels in restaurants verplicht te maken of op zijn minst te stimuleren. In eigen en gesubsidieerde instellingen kan de overheid daar zelf voor zorgen. En gewone restaurants kunnen aangemoedigd worden om het vegetarische aanbod te verhogen.
In het Vlaams Parlement werd door Vlaams Parlementslid Guy Swennen (sp.a) daartoe een voorstel van decreet ingediend. Het voorstel wil dat:
Gemeenschapsrestaurants en restaurants van voorzieningen, gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap, worden verplicht om een volwaardige vegetarische maaltijd aan te bieden.
Privé-restaurants die op vrijwillige basis aan de normen van de overheidsrestaurants voldoen, moeten reclame kunnen maken met een keurmerk van de Vlaamse overheid.
Bij wijze van garantie voorziet het decreet in strafmaatregelen voor nalatige instellingen.
GAIA en EVA, startten, samen met de indiener van het voorstel, een Vegetarische Golf om duidelijk te maken aan het Vlaams parlement dat het om een belangrijke maatschappelijke behoefte gaat.
Meer info op www.vegetarisme.be


Nog vragen?

Lees ook de veelgestelde vragen over tussendoortjes, GGO's en bio



terug naar boven