 Drank & dranktoestellen > Drinkfontein & tapsysteem > Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen over drinkwaterfonteinen en tapsystemen Wat zijn de milieuvriendelijkste grootverpakkingen?
De beste grootverpakkingen zijn herbruikbare grootverpakkingen, zoals hervulbare vaten. Binnen de groep wegwerpverpakkingen zijn recycleerbare verpakkingen, zoals de meeste bag-in-box zakken, beter dan de niet-recycleerbare, op voorwaarde dat ze ook werkelijk gerecycleerd worden. Wat betekenen postmix en premix?
 |
De grootverpakkingen voor tapsystemen zijn vaten of zakken. In de zakken (vakjargon: bag-in-box) zit melk, fruitsap of siroop (frisdrankconcentraat). In de vaten zit dan weer koolstof dat met leidingwater gemengd moet worden.
Wanneer de ingrediënten ter plekke worden gemixt tot een drankje wordt het systeem postmix genoemd. In de postmix-installatie ontstaat frisdrank door leidingwater te vermengen met koolzuur en siroop. |
Wanneer het drankje afgewerkt in de zak verdeeld wordt spreken we over premix.
Wanneer je moet kiezen tussen een postmix of premix tapsysteem kan de hoeveelheid afname een doorslaggevende factor vormen. Voor postmixinstallaties moet de afname groot genoeg zijn, zo’n 100 tot 150 consumpties per dag opdat de benodigde ingrediënten niet te snel zouden vervallen. Premixinstallaties komen minder vaak voor maar zijn eenvoudiger in gebruik.
Ook bestaan er tapsystemen die gekoeld leidingwater serveren. Deze worden waterkoelers genoemd. Er bestaan systemen met flessen en systemen die op de waterleiding worden aangesloten. Beide systemen koelen het water.
Is een wegwerpgrootverpakking beter dan een herbruikbare portieverpakking?
Ja, zelfs niet-herbruikbare grootverpakkingen zijn te verkiezen boven kleine herbruikbare portieverpakkingen, zoals retourflessen. Dat blijkt uit diverse levenscyclusanalyses (LCA's) die werden uitgevoerd in België en andere Europese landen. LCA's zijn studies die de milieubelasting van producten met elkaar vergelijken en daarbij de hele levenscyclus van het product, van wieg tot graf, onderzoeken.
Wat vraagt een toestel aan onderhoud en hoe zit het met de hygiëne?
 |
Drinkfonteinen en tapsystemen aangesloten op de waterleiding die het water niet koelen vragen een minimaal onderhoud. Af en toe moet de drupkom schoongemaakt worden. |
Het vervangen van de bag in box-zakken is niet moeilijk. Aan deze zak die in een doos zit, is een sluiting die eenvoudigweg verbonden moet worden met een slangetje dat in het toestel aanwezig is. De drankleverancier levert de nodige zakken aan huis.
De tapsystemen dienen dagelijks gereinigd te worden: de kranen waar de drank uitkomt moeten gespoeld worden met een desinfecterende oplossing. Ook moet de radiator van de koeling stofvrij gehouden worden (regelmatig afstoffen).
De zuivelgrootverpakking wordt compleet en al met uitloopslang vervangen, zodat de hygiëne gegarandeerd is.
Wat zijn de plaatsingsvoorwaarden voor een tapsysteem?
 |
Om een tapsysteem te kunnen plaatsen is er een meubel nodig waar het tapsysteem op kan staan: een toog, tafel of kast. Meestal wordt het toestel op een toog geplaatst. Ook moet er plaats zijn om het gedeelte dat niet voor de gebruikers zichtbaar moet zijn (vaten, dozen en/of zakken) op te bergen: hoe dichter bij de tapinstallatie zelf, hoe beter. De technici die het tapsysteem komen plaatsen zijn in principe vakkundig genoeg om de plaatsing aan te passen aan een gegeven situatie. Voorwaarden zijn wel dat er een stopcontact aanwezig is, dat er een aanvoer voor water voorzien wordt en ook een afvoer voor drankrestjes.
|
Wat zijn de plaatsingsvoorwaarden voor een drinkwaterfontein?
Drinkwaterfonteintjes kunnen overal geplaatst worden, zolang er maar leidingen voor aan- en afvoer van water naartoe lopen.
De meest voorkomende modellen zijn wandmodellen en losstaande drinkfonteinen uit roestvrij staal. Er bestaan echter ook ingebouwde of betonnen modellen. Voor de wandmodellen moet een geschikte en soliede wand gezocht worden. De vrijstaande modellen worden op een stevige sokkel geplaatst (uit beton of metalen plaat uit roestvrij staal). Het valt af te raden drinkwaterfonteintjes in toiletten te plaatsen omwille van geurhinder en hygiëne. Wat zijn de kosten verbonden aan een drinkfontein of tapsysteem?
Kosten voor een drinkfontein zijn verbonden aan de aankoop, de installatie en het gebruik.
Bij enkele watermaatschappijen en soms bij gemeentes kan u voor de aankoop van een drinkwaterfontein subsidies krijgen. In veel scholen passen oudercomités of privé-personen de nodige investeringskost bij.
Meestal worden drinkfonteinen aangekocht door de gebruiker. Toch zijn er leveranciers van drinkfonteinen waarbij andere betaalmethodes mogelijk zijn, zoals huur, leasing of zelfs huurkoop. In de meeste gevallen zijn de werklieden van de organisatie of instelling in staat om zelf een drinkfonteintje te plaatsen.
Onderhoudskosten zijn er niet aan een drinkfonteintje. Wat de kosten van het drinkwater betreft is de rekening snel gemaakt: leidingwater is 500 tot 600 keer goedkoper dan flessenwater!
Tapsystemen kan je ook kopen, huren, leasen of huurkopen. Vaak wordt bij het huren wel een waarborg gevraagd. Via bepaalde drankfabrikanten kunnen tapsystemen gratis 'gehuurd' worden op voorwaarde dat u er hun dranken in gebruikt. Dat gratis huren verloopt dan via een drankenhandelaar, operator of rechtstreeks via de fabrikant.
Het is mogelijk om bepaalde toestellen te leasen. Bepaalde fabrikanten stellen tapsystemen gratis ter beschikking. Ook de plaatsing en het onderhoud gebeurt gratis door het bedrijf. Hiervoor sluit de instelling of organisatie een huurcontract af. Voorwaarde is dan wel dat daarin enkel drankjes van die fabrikant verbruikt worden. Daarvoor moet natuurlijk wel de vaste aankoopprijs betaald worden.
De instelling kan zelf kiezen aan welke prijs ze deze drank verder verkoopt.
De tapsystemen verbruiken allen elektrische energie bij het koelen van de drankjes. Daarnaast moet ook de drank zelf betaald worden.
Uit welke materialen bestaan drinkwaterfonteinen?
De drinkfonteinen bestaan hoofdzakelijk uit roestvrij staal (ook wel inox genoemd), zowel voor de omkasting als voor de plaat. Omkastingen vind je ook in beton. De leidingen zijn ofwel in roestvrij staal of in koper en de fonteinkraantjes (bubblers) zijn meestal uit verchroomd messing. Drinkwaterfonteinen: welke types kranen bestaan er?
 |
De meeste drinkwaterfonteintjes hebben een fonteinkraan. |
 |
Op bepaalde toestellen is het mogelijk een glasvulkraan (ook wel zwanenhals genoemd) te laten installeren. |
 |
Meestal wordt het fonteinkraantje bediend door een druk op een knop of een pedaal. Die knop zit ofwel op het fonteinkraantje, ofwel op de omkasting. |
Is een drinkwaterfontein bestand tegen vocht en vrieskou?
Het metaal in de omkasting van de fonteinen is roestvrij staal, zodat de toestellen niet gaan roesten onder invloed van regen en vocht.
Wanneer de fontein buiten staat, moet in de winter het water worden afgesloten. Een fontein die in open lucht of in een niet-vorstvrije ruimte geïnstalleerd wordt, kan door de vrieskou beschadigd worden. Voornamelijk het drukregelpatroon dat zich achter de bedieningsknop bevindt, is vorstgevoelig.
|
Daartoe laat je best een stop- en leegloopkraan op de aanvoerleiding monteren. Hiermee kan je de watertoevoer tijdens de winter afsluiten en het resterende water aftappen. Indien er nog geen leegloopkraantje aanwezig is, kan je ook de bodemplaat verwijderen, de stop van de lijnfilter opendraaien en zo het water laten weglopen. Het veelvuldig open- en dichtdraaien van deze stop kan echter leiden tot lekken. Is een drinkwaterfontein bestand tegen vandalisme?
Bang voor vandalisme? Ga dan na of de drinkfontein beschikt over een speciale montage van breekvrije schroeven (vlakke kop met binnenzeskant en centerpin). Die zorgt er namelijk voor dat de kraan niet losgeschroefd kan worden. Zijn drinkwaterfonteintjes hygiënisch?
Kies voor drinkwaterfonteintjes voorzien van een afschermkap. Dankzij dat kapje kunnen mensen met hun mond niet aan het spuitkraantje. Dat moet om hygiënische redenen vermeden worden. Een andere oplossing - voor kantooromgevingen - is het gebruik van herbruikbare bekers.
Kraantjes aan wasbakken, die soms ongewenst als drinkfontein dienen, zijn een stuk minder hygiënisch: ze beschikken namelijk niet over zo’n afschermkap.
Wat zijn de voordelen van drinkwaterfonteinen aangesloten op de waterleiding?
- Geen verpakkingsafval en transport nodig
- Drinkwater is gezonder dan frisdranken
- Je kan onbeperkt drinken
- Geen verspilling van drinkwater omdat slechts een beperkte waterstraal geproduceerd wordt
- Drinkfonteinen kunnen een aanleiding zijn om gezondheidseducatie en milieuzorg in de kijker te brengen
- Leidingwater is stukken goedkoper dan bronwater en zeker even gezond
|
 |
Is leidingwater drinkbaar?
Consumentenorganisaties argumenteren reeds jarenlang dat water van de kraan overal in Vlaanderen drinkbaar is. Het is vooral door de agressieve marketing van verkopers van flessenwater, dat we de kwaliteit van ons water wantrouwen. Nochtans moet leidingwater aan 61 wettelijke parameters voldoen. Het wordt streng gecontroleerd door de verdeelmaatschappijen en door laboratoria die werken in opdracht van de overheid. De controle is even streng als bij dranken in de handel. Twijfel je nog? De resultaten van die tests kan je bij de drinkwatermaatschappij opvragen (Je vindt hun gegevens op de factuur). Is een waterfilter zinvol?
Vind je de smaak van leidingwater echt niet te harden, dan kan je altijd nog een filter op de drinkwaterfontein plaatsen. Filters helpen de chloorsmaak uit het water verdrijven.
Verdere kwaliteitsverbetering van drinkwater die fabrikanten filters toeschrijven is echter twijfelachtig. Filters kunnen broeihaarden zijn voor bacteriën als ze niet tijdig worden vervangen. Bovendien zijn filters niet goedkoop en omdat ze regelmatig moeten vervangen worden.
De actief koolfilters kunnen in toestellen gemonteerd worden als optie. De prijs variëert, volgens capaciteit.
Wat zijn de milieunadelen van koelvloeistoffen?
Vroeger werden CFK's in koelvloeistof en isolatiemateriaal van koel- en vriesapparaten gebruikt, maar tegenwoordig is dat verboden. CFK's zijn slecht afbreekbaar en dragen sterk bij aan de afbraak van de ozonlaag. CFK's spelen tevens een rol bij het broeikaseffect. Gemeentereinigingsdiensten en leveranciers zamelen afgedankte koelkasten en diepvriezers in en zorgen voor terugwinning van CFK's uit de koelvloeistof en het isolatiemateriaal.
Ter vervanging van CFK's werden twee soortgelijke koelmiddelen toegepast: HCFK's en HFK's. Deze worden soms als milieuvriendelijke alternatieven voorgesteld, maar zijn net als CFK's broeikasgassen en HCFK's tasten evengoed de ozonlaag aan. HCFK's (ook wel zachte CFK's genoemd) zijn weliswaar minder schadelijk voor de ozonlaag dan CFK's, maar dragen nog steeds bij aan de afbraak daarvan. Daarnaast dragen HCFK's bij aan het broeikaseffect. De handel in HCFK-houdende koel- en vriesapparaten is net als bij CFK-houdende apparaten verboden. HFK's tasten de ozonlaag niet aan, maar dragen wel in sterke mate bij aan het broeikaseffect. Deze HFK's worden momenteel veel toegepast in koel- en vriesapparaten.
Propaan en isobutaan zijn de minst milieubelastende koelmiddelen. Propaan en isobutaan tasten de ozonlaag niet aan en dragen niet bij aan het broeikaseffect. Propaan en isobutaan zijn zeer brandbaar, maar de hoeveelheid die in een koel- of vriesapparaat wordt toegepast levert geen gevaar op.
Hoe weet ik welke koelvloeistof gebruikt wordt?
Op een plaatje of afdekfolie op de zij-, achter- of onderkant van het apparaat staat aangegeven welk koelmiddel gebruikt wordt. Het gebruikte koelmiddel kan op verschillende manieren zijn aangegeven:
- CFK's: harde CFK's, freonen, CFK11, R11, CFK12, R12
- HCFK's: zachte CFK's
- HFK's: HFK134a, R134a
- Propaan, isobutaan: R600a
Kan een toestel met gekoelde dranken tijdelijk afgezet worden?
Een toestel met gekoelde drank in het weekend afzetten is geen goed idee. Het vraagt in verhouding te veel energie om het toestel weer op kracht te brengen na twee dagen rust.
Wat zijn waterkoelers?
Hoewel drinkfonteinen aangesloten op de waterleiding en zonder koeling de beste keuze zijn (omdat ze geen energie verbruiken én afval vermijden), kunnen er redenen zijn waarom je verkiest gekoeld water te serveren. Dat kan met systemen die een koelwatertank bevatten, ook waterkoelers genoemd. Er zijn modellen met en zonder fonteinkraantje.
Deze toestellen moeten niet enkel op de waterleiding (aan- en afvoer van water), maar ook op het elektriciteitsnet aangesloten worden. Ze zijn uitgerust met een ventilator en leveren een bepaalde hoeveelheid koel water per uur. Er bestaan vrijstaande en wandmodellen.
Koelende drinkwaterfonteinen?
Kies voor drinkwaterfonteinen die het water niet koelen. Leidingwater komt rechtstreeks uit ondergrondse buizen, zodat het steeds fris is. Dit is ook in de zomer het geval, want het gebruik is in die periode hoog genoeg om een haast voortdurende watertoevoer te bereiken. Hierdoor krijgt het water niet de kans op te warmen in de buizen.
Welke subsidies kunnen scholen ervoor krijgen?
Steeds meer drinkwatermaatschappijen zijn bereid een financiële tussenkomst te geven bij het installeren van een drinkwaterfontein. Soms geeft ook de gemeente een subsidie. Tenslotte is er ook een subsidieregeling voor het hele Vlaamse Gewest.
Klik hier voor een lijst van instanties die subsidies geven voor drinkwaterfonteinen.
Subsidie Vlaams Gewest: alle scholen in Vlaanderen kunnen via de gemeente subsidies van het Vlaams Gewest aanvragen voor drinkwaterfonteinen. Per fontein is er wel een maximum subsidieerbaar bedrag. Voorwaarde hiertoe is wel dat de gemeente een aanvraag doet voor minstens 10 drinkwaterfonteinen (eventueel voor verschillende scholen op haar terrein).
Klik hier voor alle info over de subsidie via de gemeente Hoeveel doseertaps, welke capaciteit (l), welk vermogen (W)?
- Het aantal doseertaps verschilt van toestel tot toestel van 1 tot 6 taps. Sommige toestellen bestaan in verschillende versies naargelang het aantal taps.
- Ook de capaciteit verschilt van toestel tot toestel: tapsystemen kunnen 5 tot 20 l gekoelde dranken serveren.
- Het vermogen varieert sterk en het loont zeker de moeite om te kiezen voor zuinige systemen.
Bestaan er ook systemen voor zuivel?
Ja. De melk voor een zelftapinstallatie - ook melkdispenser of melkkoe genoemd - wordt geleverd in 10- en 18-liter verpakkingen van karton met een kunststof binnenzak, het zogenaamde bag-in-box systeem. De wegwerpzak is van polyetheen en vrij eenvoudig uit de kartonnen doos te halen, waarna de doos bij het oud papier kan. Het afval blijft beperkt tot een kartonnen doos en een dunne plastic zak. De melk is ongeveer 30% goedkoper dan in 0,25 of 0,5 liter verpakkingen.

|